21.5.25

Θούγια

Γάλλοι ευγενείς, θέλοντας να ξορκίσουν την πλήξη τους, επινόησαν κάποτε έναν ευφάνταστο τρόπο για να μετατρέψουν τους κήπους των παλατιών τους σε τόπους μυστηρίου και απόλαυσης. Οι πιο ξακουστοί αρχιτέκτονες εκείνης της εποχής άρχισαν να ορθώνουν τοίχους από πυκνά φυτεμένους θάμνους και δέντρα, με σκοπό την κατασκευή λαβυρίνθων, εντός των οποίων μαρκήσιοι, αθέατοι απ' των αυλικών τα βλέμματα, αντάμωναν για να δολοπλοκήσουν και κόμισσες έσμιγαν λάθρα με τους ευνοουμένους τους.

Η συνήθεια αυτή, την οποία σύντομα υιοθέτησαν Άγγλοι και Ιταλοί γαλαζοαίματοι, άντεξε για τουλάχιστον δύο αιώνες, δέχτηκε όμως ισχυρό πλήγμα όταν ξημέρωσε η εποχή της λαιμητόμου. Επειδή μάλιστα η συντήρηση τούτων των λαβυρίνθων ήταν δαπανηρή, οι εναπομείναντες βασιλικοί οίκοι σταδιακά την εγκατέλειψαν.

Από τους περισσότερους δεν απέμεινε ούτε ίχνος, ελάχιστοι πια διατηρούνται ζωντανοί και τους συναντάμε κυρίως στην Αγγλία. Έναν καταιγισμό από τέτοιες εικόνες πυροδότησαν οι μακριές σειρές από προσφυώς στοιχισμένες, πυραμιδοειδούς ανάπτυξης «ανατολικές» θούγιες που συνάντησα πρόσφατα σε φυτώριο. Η κόμη τους παραμένει ακόμη ανοιχτοπράσινη.

Όταν χειμωνιάσει, θα πέσουν πάνω τους και πορτοκαλί πινελιές. Και τα θυμήθηκα όλα αυτά γιατί, από τα τέλη ήδη του 17ου αιώνα, το καταγόμενο από την Κίνα κωνοφόρο αποτέλεσε ένα από τα πιο δημοφιλή δομικά υλικά για την εγκατάσταση πράσινων δαιδάλων. Αντέχει βλέπετε πολύ στο ψύχος, δεν αρρωσταίνει εύκολα και το σχήμα του διαμορφώνεται εύκολα με κλαδέματα.

Ρώτησα τους φυτωριούχους φίλους μου για το ποιες ποικιλίες θούγιας είναι οι πιο δημοφιλείς και έλαβα σαφείς απαντήσεις, φοβάμαι όμως πως δεν είναι όλα τόσο ξεκάθαρα. Πρώτα γιατί μας τα μπέρδεψε πάλι η σύγχρονη Βοτανική, που την κινέζικη θούγια, ή τούγια όπως είναι πιο γνωστή, δεν την κατατάσσει πια στο γένος Thuja, αλλά τη θεωρεί το μόνο είδος ενός άλλου, συγγενικού βεβαίως, γένους.

Επιστημονικώς λοιπόν ονομάζεται σήμερα Ρlatyclαdus orientalis, κάτι που ασφαλώς ελάχιστη σημασία έχει για όσους ατελώς θέλουν να φυτέψουν στον κήπο τους ένα δέντρο που να μοιάζει με κυπαρίσσι, αλλά να ψηλώνει λιγότερο. Παρότι στην πατρίδα της η θούγια μετά από αρκετές δεκαετίες αγγίζει τα είκοσι μέτρα, στο δικό μας γεωγραφικό μήκος σπανίως υπερβαίνει τα έξι.

Φυσικά υπάρχουν και νάνες ποικιλίες της, που περιορίζονται στα δύο μέτρα, ή άλλες που με το ζόρι φτάνουν το ένα. Οι τελευταίες φυσικά προσφέρονται και για καλλιέργεια στη γλάστρα. Στην αγορά βρίσκουμε επίσης ποικιλίες της «δυτικής» θούγιας (Thuja occidentalis), που έχει για πατρίδα μια δασώδη, υγρή περιοχή που μοιράζονται ΗΠΑ και Καναδάς.

Στο φυσικό περιβάλλον φτάνει σε ύψος μέχρι τα 16 μέτρα, είναι όμως τόσο δημοφιλές είδος, που έχουν αναπτυχθεί περισσότερες από 200 ποικιλίες του, οι οποίες εξασφαλίζουν τεράστια διαφοροποίηση στο μέγεθος, τη μορφή και την απόχρωση. Στην Ελλάδα, όμως, από αυτές κυκλοφορούν ελάχιστες (ανάμεσά τους και ένας νάνος του μισού μέτρου), με συνέπεια να επικρατεί στην αγορά η άποψη πως, όταν επιθυμούμε μια πεπλατυσμένου προς σφαιρικού σχήματος θούγια, επιλέγουμε τη «δυτική», ενώ η «ανατολική» έχει όψη πυραμίδας.

Όταν εισαχθούν κι άλλες ποικιλίες, η γνώμη αυτή θα αλλάξει, μέχρι τότε ας θυμόμαστε πως μπορούμε να σχηματίσουμε φράχτες και να αναδείξουμε διαδρόμους μεγάλων κήπων όταν τις φυτεύουμε στη σειρά. Μεμονωμένες, πάλι, χαρίζουν στους μικρότερους κήπους, μετά από αναμονή αρκετών χρόνων βεβαίως, μια ευπρόσδεκτη αίσθηση πράσινου μεγαλείου.

ΕΔΑΦΟΣ Μέσο
ΘΕΣΗ Ηλιόλουστη /Ημισκιερή
ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΨΥΧΟΣ -20ο C
ΠΟΤΙΣΜΑ Τακτικό
ΕΠΟΧΗ ΑΝΘΙΣΗΣ Άνοιξη