24.5.25

Κουτσουπιά

Στην ελληνική παράδοση, αρχαία και νεότερη, εντοπίζουμε πλήθος από μύθους που σχετίζονται με δέντρα που μάγεψαν τον άνθρωπο χάρη στην ωραία εμφάνιση ή στις χρήσιμες ιδιότητές τους. Μοιάζει λοιπόν παράξενο και ερμηνεία δεν μπορώ να δώσω που κανένας μύθος δεν πλέχτηκε για την ιθαγενή στη χώρα μας κουτσουπιά (Cercis siliquastτum), η οποία εμφανίζει την, κατά τη γνώμη μου, ομορφότερη απ' όλες τις εαρινές ανθοφορίες.

Θα συμφωνούν ασφαλώς οι κάτοικοι των πόλεων, στις οποίες τις τελευταίες δεκαετίες φυτεύεται σε μεγάλους αριθμούς, επειδή το ταλέντο της να χρωματίζει με τρόπο εκρηκτικό πάνω σε γκρίζο φόντο είναι ανεξάντλητο. Μια ενδιαφέρουσα βοτανική λεπτομέρεια σχετική με την κουτσουπιά είναι η κορμανθία της, το σχετικά σπάνιο γνώρισμα δηλαδή του να εκφύονται τα μυριάδες ρόδινα άνθη της απευθείας από τον κορμό και τα κλαριά της.

Το υπέροχο τούτο ανοιξιάτικο θέαμα κρατάει μερικές εβδομάδες, μέχρι δηλαδή να αρχίσουν να ξεφυτρώνουν τα όμορφα, καρδιόσχημα φύλλα της. Μήνες αργότερα ωριμάζει ο καστανέρυθρος καρπός της, που ονομάζεται χέδρωψ, παραμένει για καιρό πάνω στο δέντρο, αλλά δεν αξιοποιείται από τον άνθρωπο.

Το ξύλο της, όμως, στιλβώνεται ωραία και βρίσκει εφαρμογές στη λεπτοξυλουργική. Καλύτερα, βέβαια, ας μένουν όρθιες οι κουτσουπιές και ας μην ξαναδούμε ποτέ τα φλασκιά και τα άλλα σκεύη που κατασκευάζονταν από το ξύλο της, ούτε τις κερκίδες (σαΐτες) των υφαντών, από τις οποίες βαφτίστηκε το γένος της κουτσουπιάς. Τίποτε όμως δεν μας εμποδίζει να πασπαλίσουμε τις σαλάτες με ίτσια, όπως ονομάζει ο λαός μας τα άνθη της, και να απολαύσουμε τη γλυκύτητά τους.

Σε παλιότερες εποχές εκτιμούσαν ιδιαίτερα και τους τρυφερούς, ανοιξιάτικούς βλαστούς της, οι οποίοι μετά το απαραίτητο ζεμάτισμα διατηρούνταν επί μακρόν στην άλμη. Κάποτε το δοκίμασα και το αποτέλεσμα ήταν σπουδαίο. Αν βρω χρόνο φέτος να εντοπίσω κουτσουπιές, για ευνόητους λόγους εκτός αστικού ιστού, θέλω να το επιχειρήσω πάλι.

Καθολικοί και προτεστάντες ταυτίζουν την κουτσουπιά με το δέντρο από το οποίο κρεμάστηκε ο Ιούδας, για να λυτρωθεί από τις τύψεις που τον έπνιγαν μετά την προδοσία του. Οι ίδιες δοξασίες που ενοχοποιούν στην ορθόδοξη παράδοση τη συκιά (ότι κάνει « βαρύ ίσκιο, και όποιος κοιμάται από κάτω της αρρωσταίνει) αμαυρώνουν τη φήμη του Judas tree/ Judasbaum/ Arbre de Judee στην Εσπερία.

Αμοιβαία πάντως εκδηλώνεται η καχυποψία, αφού με τη σειρά της ούτε αυτή αγαπάει τους τόπους τους, καθώς μόνο όταν ευνοείται από ζέστη και διαρκή ηλιοφάνεια ευδοκιμεί και ψηλώνει γρήγορα, ακόμα και μέχρι τα δέκα μέτρα. Φυσικά στον κήπο μας είναι προτιμότερο, με τα κατάλληλα κλαδέματα, να τη διατηρούμε σε σχήμα μικρού δέντρου ή πυκνού θάμνου, ύψους και ανοίγματος όχι άνω των τεσσάρων μέτρων.

Συνήθως φυτεύεται μονήρης, για να επιδείξει απερίσπαστη την εαρινή χρωματική ορμή της, μπορεί να σχηματίσει πάντως και εντυπωσιακές δεντροστοιχίες ή συστάδες. Σημειωτέον δε πως πρόκειται για ιδιαίτερα ανθεκτικό καλλωπιστικό είδος, το οποίο μάλιστα δεν απαιτεί λιπάνσεις, εκτός από μία βασική μετά τη φύτευση, διότι, χάρη στα αζωτοβακτήρια που συμβιούν στις ρίζες του, έχει τη δυνατότητα να δεσμεύει άζωτο από την ατμόσφαιρα και να καλύπτει έτσι τις ανάγκες του σε αυτό.

ΕΔΑΦΟΣ Χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις
ΘΕΣΗ Ηλιόλουστη
ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΨΥΧΟΣ -15° C
ΠΟΤΙΣΜΑ Αραιό
ΕΠΟΧΗ ΑΝΘΙΣΗΣ Μάρτιος-Απρίλιος