Στα Γρεβενά, στα σύνορα με τα Ιωάννινα, βρίσκεται και η Βασιλίτσα (υψόμετρο 2.249 μ.), με το ομώνυμο χιονοδρομικό κέντρο (τηλ. 24620-84850, vasilitsa.com) να αποτελεί αγαπημένο χειμερινό προορισμό από το 1975 που ξεκίνησε να λειτουργεί. Η γαστρονομία της περιοχής είναι, επίσης, ξεχωριστή, αφού στα Γρεβενά θα βρείτε πολλών ειδών μανιτάρια μαγειρεμένα με κάθε πιθανή συνταγή, όπως και αλμυρές και γλυκές πίτες, χειροποίητο τραχανά και τοπικά τυριά.
ΤΑ ΓΡΕΒΕΝΑ ΚΑΙ Η ΜΗΛΙΑ
Χτισμένα στις όχθες του Γρεβενίτη, παραπόταμοι του Αλιάκμονα, τα Γρεβενά με τους 12.515 κατοίκους τους είναι n πρωτεύουσα και μοναδική πόλη της περιφερειακής ενότητας Γρεβενών Η ρυμοτομία τους καθορίζεται από δύο κεντρικές πλατείες που συνδέονται με πεζόδρομο, την πλατεία του Ρολογιού με το πέτρινο Ρολόι και την πλατεία Αιμιλιανού με τα κανόνια.
Στις βόλτες σας στην πόλη θα παρατηρήσετε πολλά αξιοθέατα που απεικονίζουν μανιτάρια, από το Πάρκο των Μανιταριών μέχρι μανιταρογλυπτά στους δρόμους, λόγω των μανιταριών που αφθονούν στην περιοχή και αποτελούν σήμα κατατεθέν των Γρεβενών Αξίζει μια βόλτα στη λαϊκή αγορά, όπου θα βρείτε πολλά και διαφορετικά είδη μανιταριών, όπως και σε καταστήματα που πωλούν μανιταρολιχουδιές, προϊόντα τρούφας, λικέρ μανιταριών, γλυκά, κ.λπ.
Κατά τα άλλα, πυρήνας φιλαναγνωσίας των Γρεβενών είναι η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη (τηλ. 24620-23056), που ιδρύθηκε το 1988 και διαθέτει συλλογές με 45.000 τόμους βιβλίων, ενώ όμορφος είναι και ο Χώρος Πολιτισμού Νικολάου και Ελένης Καρναβά, όπου παρουσιάζονται εικαστικές εκθέσεις. Σε απόσταση 15 χλμ. προς τα βόρεια θα βρείτε τη Μηλιά, ένα ημιορεινό μικρό χωριό, που όμως η φήμη του έχει ξεπεράσει τα σύνορα των Γρεβενών, και αυτό γιατί εδώ βρίσκεται το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας (τηλ. 24620-61271, επίσκεψη με ραντεβού).
Στους εκθεσιακούς χώρους φιλοξενείται μια πολύ σημαντική παλαιοντολογική έκθεση με απολιθωμένα οστά θηλαστικών και ερπετών, όπως είναι οι ρινόκεροι, οι χελώνες, οι αρκούδες, οι γαζέλες, και ένα μεγάλο βοοειδές (γρεβενοβούς ο αρχαϊκός), τα οποία βρίσκονταν θαμμένα στο υπέδαφος των Γρεβενών για εκατομμύρια χρόνια.
Σύμφωνα με τα ρεκόρ Guinness του 2011, εδώ βρίσκονται και οι μεγαλύτεροι χαυλιόδοντες στον κόσμο. Η έκθεση παρουσιάζεται στο κοινό υπό την επιστημονική επιμέλεια του τμήματος Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
ΟΡΕΙΝΑ ΧΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΑ
Στην περιφερειακή ενότητα Γρεβενών βρίσκεται το ορεινότερο χωριό των Βαλκανίων. H Σαμαρίνα είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1.600 μ. στις βορειοανατολικές πλαγιές του Σμόλικα (2.637 μ.), σε ένα μαγευτικό τοπίο με κρύα νερά, πυκνή και άγρια βλάστηση, οξιές και ρόμπολα. Πρόκειται για χωριό Βλάχων που χτίστηκε πάνω σε παλιότερους οικισμούς κτηνοτρόφων και η ετυμολογία του ονόματος είναι πιθανό να προκύπτει από τη λέξn «σαμάρι», λόγω της ενασχόλησης των ντόπιων με την κατασκευή του.
Η Σαμαρίνα χωρίζεται σε τέσσερις συνοικίες-Μεγάλη Παναγία, Άγιος Αθανάσιος, Προφήτης Ηλίας και Μικρή Παναγία-και έχει φανατικούς επισκέπτες. Σε πιο χαμηλό υψόμετρο βρίσκεται το χωριό Σμίξη, στα 1.220 μ. σε πλαγιά της Βασιλίτσας, με πετρόχτιστα σπίτια, που δημιουργήθηκε από τη συνένωση των οικισμών Πινακάδες και Μπίγκα. Περιβάλλεται από πανέμορφη φύση και εξυπηρετεί για στάση τους επισκέπτες του χιονοδρομικού κέντρου Βασιλίτσας.
Η Π.E. Γρεβενών έχει και πολλά μνημεία που αποτυπώνουν την ιστορία και τη φυσιογνωμία του τόπου. Το πέτρινο γεφύρι της Πορτίτσας είναι από τα πιο γνωστά και όμορφα. Κατασκευάστηκε το 1743 με χορηγία της Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου πάνω από τον ποταμό Βενέτικο. Τα τόξα του είναι άνισα (13,80 μ. το μεγάλο, 5 μ. το μικρό) και το μέγιστο ύψος του αγγίζει τα 7,8 μ.
Στον ίδιο ποταμό βρίσκεται και το γεφύρι του Αζίζ Αγά, με τρεις καμάρες και ένα τόξο 30 μ. ελλειποειδούς σχήματος. Έχει μήκος 75 μ., γεγονός που το καθιστά το μεγαλύτερο πέτρινο γεφύρι της Δυτικής Μακεδονίας. Κατασκευάστηκε τον 18ο ή 19ο αιώνα με χορηγία του Αζίζ Αγά.
που χτίστηκε από τον Οσιο Νικάνορα κατά το πρώτο μισό του 16ου αιώνα, γνωστή για τις τοιχογραφίες της. Το μνημείο της Αννίτσας υψώνεται στα 1.700 μ., δυτικά της πόλης των Γρεβενών και είναι αφιερωμένο στη μνήμη των πεσόντων τον πολέμου το 1940-1941.
ΒΑΛΙΑ ΚΑΛΝΤΑ
Στα βλάχικα Βάλια Κάλντα σημαίνει Ζεστή Κοιλάδα. Η περιοχή κατοικείται από τα αρχαία χρόνια, αφού κοντά στο χωριό Περιβόλι έχει αποκαλυφθεί τάφος με κτερίσματα από την αρχαϊκή και την κλασική εποχή, ενώ μεταξύ Περιβολιού και Βοβούσας έχουν βρεθεί ερείπια οικισμού ο οποίος κατοικούνταν έως τους υστερορωμαϊκούς χρόνους.
Ο σημερινός δρυμός των 68.990 στρεμμάτων δημιουργήθηκε το 1966. Από τη συνολική έκτασή του, τα 33.490 στρέμματα είναι η προστατευόμενη περιοχή του πυρήνα. Εδώ κυριαρχούν τα δάση μαύρης πεύκης (pinus nigra) που αναπτύσσεται σε υψόμετρο 1.300-1.700 μ., οξιάς (fagus sylvatica) μέχρι τα 1.800 μ. και ρόμπολων (pinus heldreichii) από τα 1.500 μ. μέχρι τις κορυφές.
Τα βουνά της περιοχής είναι επιβλητικά, με την ψηλότερη κορυφή να ξεπερνά τα 2.000 μ. Σε πιο χαμηλά υψόμετρα ο τόπος έχει θαμνώδη βλάστηση και πολλά είδη μανιταριών. Το Αρκουδόρεμα είναι η βασική υδάτινη αρτηρία, στην οποία καταλήγουν τα ρέματα Σαλατούρας και Ζεστό Ρέμα, ενώ εντοπίζονται και κάποιες αλπικές λίμνες, γνωστές ως δρακόλιμνες.
Το άγριο και παρθένο τοπίο και η γεωγραφική απομόνωση έχουν βοηθήσει τη φύση της Βάλια Κάλντα να αναπτυχθεί. Ο τόπος περιλαμβάνει διάφορα οικοσυστήματα που αποτελούν καταφύγιο για την πανίδα της περιοχής-ψάρια, ερπετά, αμφίβια, μικρά και μεγάλα θηλαστικά, βίδρες, ζαρκάδια, αγριόγατες, αγριογούρουνα, καφέ αρκούδες και δεκάδες είδη πουλιών όπως είναι οι χρυσαετοί, οι γύπες και τα γεράκια.
Η Βάλια Κάλντα τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να γίνεται γνωστή στο ταξιδιωτικό κοινό, με πολλούς φανατικούς επισκέπτες. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο necca.govgr.
