Τόπος αγροτικός, η Ημαθία φημίζεται για την παραγωγή φρούτων. Μάλιστα, την άνοιξη που ανθίζουν οι ροδακινιές διοργανώνονται περίπατοι, πικ νικ και ποδηλατάδες κάτω από τα ανθισμένα δέντρα, σε ένα δρώμενα που αντλεί έμπνευση από το ιαπωνικό έθιμο χανάμι. Ονομαστά είναι τα κρασιά της Ημαθίας από Ξινόμαυρο, τα βότανα Βερμίου, οι παραδοσιακές πίτες και οι σαρμάδες.
Στην περιοχή λειτουργούν δύο χιονοδρομικά κέντρα (Σέλι, 3-5 Πηγάδια) που προσελκύουν σκιέρ απ' όλη τη βόρεια Ελλάδα, ενώ ο χειμώνας έχει το δικό του χρώμα μέσα από τοπικά έθιμα όπως είναι οι πρωτοχρονιάτικοι Μωμόγεροι στο Ροδοχώρι και οι αποκριάτικες Μπούλες στη Νάουσα.
ΒΕΡΟΙΑ, ΝΑΟΥΣΑ, ΓΙΑΝΝΑΚΟΧΩΡΙ
Η Βέροια είναι πρωτεύουσα της Ημαθίας, χτισμένη στις απολήξεις του Βερμίου, στα δυτικά του Αλιάκμονα. Η πιo φημισμένη γειτονιά, που με τα χρόνια συγχωνεύτηκε με την εβραϊκή συνοικία, λέγεται Μπαρμπούτα και είναι μια νοσταλγική γωνιά με λιθόστρωτα σοκάκια και αρχοντικά βαμμένα σε αποχρώσεις τον λουλακί και της ώχρας, στην οποία διατηρούνται ζωντανές όψεις της παλιάς αρχοντικής Μακεδονίας.
Από την άλλη πλευρά της κεντρικής οδού Μητροπόλεως βρίσκεται ένας από τους πιο αξιόλογους πολιτιστικούς φορείς της Ημαθίας, η πολυβραβευμένη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας (τηλ. 23310-24494, libver.gr), που έχει εξελιχθεί σε κύτταρο φιλαναγνωσίας και πολιτιστικών δράσεων.
Η Βέροια φημίζεται και για τη βυζαντινά αρχιτεκτονική της, με πολλές βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες, όπως είναι ο πανέμορφος ξυλόστεγος ναός της Αναστάσεως του Χριστού και η υπέροχη Παλαιά Μητρόπολη, που έχουν δώσει στην πόλη το προσωνύμιο «Μικρή Ιερουσαλήμ». Δεύτερη σημαντικότερη πόλη της Ημαθίας είναι η Νάουσα, με το όνομά της να είναι πιθανή παραφθορά του ρωμαϊκού «Νέα Αυγούστα».
Την πόλη διατρέχει η Αράπιτσα, ένα από τα λίγα ποτάμια θηλυκού γένους στην Ελλάδα. Η ακμάζουσα κλωστοϋφαντουργία που έκανε τη Νάουσα γνωστή σε όλα τα Βαλκάνια αποτυπώνεται στα διάσπαρτα βιομηχανικά κτίσματα που έχουν απομείνει στην πόλη, αλλά κυρίως στο Κέντρο Βιομηχανικής Κληρονομιάς (τηλ. 23320-25495). Στεγάζεται στο συγκρότημα της εριουργίας ΕΡΙΑ, το οποίο μετά τον πόλεμο λειτούργησε ως βαφείο της βιομηχανίας ΒΕΤΛΑΝΣ.
Σήμερα, στον χώρο φιλοξενείται n μόνιμη έκθεση «Ιστορίας Νήματα», όπου παρουσιάζεται η ιστορία των ανθρώπων πίσω από την ακμάζουσα ναουσιώτικη κλωστοϋφαντουργία. Συνεχίστε τη βόλτα σας στο πανέμορφο Δημοτικό πάρκο Νάουσας, ένα καταπράσινο άλσος με λίμνη και ξύλινα γεφυράκια και, αν αγαπάτε τους περιπάτους στη φύση, κατευθυνθείτε προς το Άλσος του Αγίου Νικολάου, λίγο έξω από την πόλη, με το υπεραιωνόβιο πλατανόδασος και τη λίμνη για ψάρεμα.
Βόρεια της Νάουσας βρίσκεται το Γιαννακοχώρι, ένας μικρός οικισμός ταυτισμένος με το κρασί, αφού λίγο έξω από το χωριό βρίσκεται το επισκέψιμο Κτήμα Κυρ-Γιάννη (τηλ. 23320-51100, kiryianni.gr, με κράτηση). Θα δείτε τον επιβλητικό πύργο (Κούλα) και τον μεγάλο αμπελώνα και θα δοκιμάσετε μοναδικά κρασιά, όπως είναι το ροζέ Αγκαθωτό (ΠΓΕ Μακεδονία) από Ξινόμαυρο και η ΠΟΠ Νάουσσα.
Αξίζει επίσης να κάνετε μια βόλτα μέχρι την Καστανιά, ένα ορεινό χωριό χτισμένο μέσα σε δάσος με καστανιές και οξιές, σε υψόμετρο 1.080 μ., στις πλαγιές τον Βερμίου. Λίγο έξω από τον οικισμό μπορείτε να επισκεφτείτε το Ιερό Προσκύνημα της Παναγίας Σουμελά (τηλ. 23310-88139, panagiasoumela.gr), όπου μεταφέρθηκε η εικόνα της Παναγίας από την ιστορική μονή του Πόντου.
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ
Κάθε σας βήμα στη γη της Ημαθίας είναι ένα ταξίδι στην ιστορία. Ξεκινήστε από το Αρχαιολογικό Μουσείο Βέροιας (τηλ. 23310-24972), ένα σύγχρονο και εξωστρεφές μουσείο, όπου παρουσιάζονται αρχαιολογικά ευρήματα από ολόκληρη την Ημαθία. Μεταξύ άλλων, ξεχωρίζει η προτομή του Ολγάνου, ενός ποτάμιου θεού, αδελφού της Βέροιας και της Μίεζας.
Συνεχίστε προς την πόλη της Νάουσας, κοντά στην οποία βρίσκονται τα ερείπια της περίφημης Σχολής του Αριστοτέλη (όπου ο μεγάλος φιλόσοφος δίδαξε τον Μέγα Αλέξανδρο), το αρχαίο Θέατρο της Μίεζας (ανακαλύφθηκε τυχαία πριν από 32 χρόνια) και ο μακεδονικός τάφος της Κρίσεως. Ο σημαντικότερος πόλος έλξης των αρχαιόφιλων στην Ημαθία είναι η Βεργίνα, μια μικρή κωμόπολη που ταυτίζεται με τις αρχαίες Αιγές, την ιερή πόλη των Μακεδόνων και πρωτεύουσα του βασιλείου πριν από την Πέλλα.
Το 2024 εγκαινιάστηκε το νέο Πολυκεντρικό Μουσείο Αιγών (τηλ. 23310-92347, aigai.gr), με το κεντρικό κτίριο, το μουσείο των βασιλικών τάφων, το αρχαιολογικό πάρκο της νεκρόπολης με την βασιλική ταφική συστάδα των Τημενιδών, κ.λπ.
