Η πόλη των Ιωαννίνων με τους εξαιρετικούς πολιτιστικούς χώρους, τη λίμνη Παμβώτιδα και το Νησί, το γραφικό Μέτσοβο με τη μεγάλη παρακαταθήκη της οικογένειας Αβέρωφ και το χιονοδρομικό κέντρο, η Ζίτσα με την ΠΟΠ αμπελουργική ζώνη και τα χωριά του Πωγωνίου είναι κάποια από τα ταξιδιωτικά ατού της περιοχής.
ΤΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ, ΤΟ ΜΕΤΣΟΒΟ ΚΑΙ ΤΑ ΧΩΡΙΑ
Η πόλη των Ιωαννίνων, χτισμένη στη δυτική όχθη της λίμνης Παμβώτιδας (ή Λίμνη της Κυρά Φροσύνης), είναι η έβδομη σε μέγεθος της Ελλάδας και η μεγαλύτερη της Ηπείρου. Πρόκειται για μια ζωντανή πόλη, με πολλούς φοιτητές που σπουδάζουν στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.
Σήμα κατατεθέν είναι το Κάστρο, με την ακρόπολη του Ιτς Καλέ, το Φετιχιέ τζαμί, τους τάφους του Αλή Πασά και την Εβραίκή Συναγωγή (Καλ Καντός Γιασάν). Περπατήστε στον παραλίμνιο, ανάμεσα στα πλατάνια, πλάι στα νερά της Παμβώτιδας, με φόντο το όρος Μιτσικέλι.
Τα Γιάννενα έχουν πολλούς και καλούς πολιτιστικούς χώρους, όπως είναι το Αρχαιολογικό μουσείο (τηλ. 26510-01089), το Βυζαντινό μουσείο (τηλ. 26510-25989), το Λαογραφικό Μουσείο Κώστας Φρδντζος (τηλ. 26510-23566) και η Δημοτική Πινακοθήκη Ιωαννίνων (τηλ. 26510- 75131) με έργα του Γύζη, του Λύτρα και του Τάσσου. Λίγο έξω από το κέντρο βρίσκεται το μικρό τζαμί Καλούτσιανης (Κανλί Τσεσμέ ή Χατζηγιέ) του 1739.
Από τον Μώλο ξεκινούν καραβάκια προς το Νησί της Παμβώτιδας, ένα από τα λίγα κατοικημένα νησιά λίμνης της Ελλάδας, με λιθόστρωτα σοκάκια και όμορφα σπίτια με λουλουδιασμένες αυλές, που τα βυζαντινά χρόνια λειτούργησε ως μοναστικό κέντρο. Φημισμένο αστικό κέντρο της περιφερειακής ενότητας Ιωαννίνων είναι το Μέτσοβο, μια κωμόπολη στα ανατολικά, που υπήρξε παραδοσιακός οικισμός των Βλάχων
Χτισμένο σε υψόμετρο 1.160 μ. στις πλαγιές της Πίνδου, τον 15ο αιώνα το Μέτσοβο περιήλθε στους Οθωμανούς και εντάχθηκε στο σαντζάκι των Ιωαννίνων, αναπτύχθηκε και εξασφάλισε μια σειρά προνομίων που είχαν ως αποτέλεσμα την αυτονομία του. Από το Μέτσοβο κατάγονται εθνικοί ευεργέτες όπως είναι οι Μιχαήλ Τοσίτσας, Ελένη Τοσίτσα, Νικόλαος Στουρνάρας και Γεώργιος Αβέρωφ, αλλά και ο πολιτικός και συγγραφέας Ευάγγελος Αβέρωφ Τοσίτσας.
Οι Λιγκιάδες είναι ένας οικισμός σκαρφαλωμένος στις πλαγιές του όρους Μιτσικέλι, με θέα στην πόλη των Ιωαννίνων Πρόκειται για μαρτυρικό χωριό, που στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου καταστράφηκε πλήρως και ξαναχτίστηκε κάποια χρόνια αργότερα στην ίδια θέση. Κοντά στο βορειοδυτικό άκρο της λίμνης των Ιωαννίνων βρίσκεται το Πέραμα, ένα χωριό γνωστό λόγω του σπηλαίου του (τηλ. 26510-81521), με 19 είδη σταλακτιτών και σταλαγμιτών, που προσελκύει πολλούς επισκέπτες.
Το Μπιζάνι βρίσκεται σε στρατηγικής σημασίας σημείο, κοντά στον λόφο όπου πραγματοποιήθηκαν σκληρές συγκρούσεις μεταξύ των ελληνικών και των τουρκικών δυνάμεων κατά τον A' Βαλκανικό Πόλεμο. Η Βήσσανη (υψόμετρο 750 μ.) είναι ένα όμορφο χωριό του Πωγωνίου, με δίπατα και τρίπατα πέτρινα σπίτια, που ιδρύθηκε τον 14ο αιώνα και αναπτύχθηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, ενώ ιστορική έδρα του Πωγωνίου είναι το Δελβινάκι, ένα όμορφο ορεινό κεφαλοχώρι, χτισμένο σε υψόμετρο 700 μ., με παράδοση στο πολυφωνικό τραγούδι.
ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΡΑΣΙ
H γιαννιώτικη γαστρονομία και ζαχαροπλαστική είναι πληθωρικές, πλούσιες και άμεσα συνυφασμένες με τον τόπο. H ορεινή φυσιογνωμία των Ιωαννίνων και η κατά τόπους απόκρημνη γεωμορφολογία είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας λιτής κουζίνας που βασίζεται σε λίγες πρώτες ύλες, με απλές πίτες όπως είναι η ζυμαρόπιτα, η λαχανόπιτα και η μπατσαριά (με χόρτα και φέτα).
Στα Ιωάννινα αναπτύχθηκε η κτηνοτροφία και η παραγωγή εξαιρετικών γαλακτοκομικών προϊόντων, από φέτα και γαλοτύρι μέχρι γιαούρτι και βούτυρο. Θα βρείτε όμως και πιάτα με πιο ιδιαίτερες γεύσεις, όπως είναι τα χέλια, οι κυπρίνοι και τα βατραχοπόδαρα από το Νησί. Τα γλυκά στην περιοχή έχουν άρωμα Ανατολής και πολύ σιρόπι.
Δοκιμάστε γιαννιώτικο μπακλαβά, γαλακτομπούρεκο, μπουγάτσα, εκμέκ κανταΐφι και φυσικά παγωτό καϊμάκι. Στο Μέτσοβο, περάστε από το τυροκομείο του Ιδρύματος Τοσίτσα (τηλ. 26560-41235, tossizza.wixsite.com), που ξεκίνησε να λειτουργεί το 1958, μετά από πρωτοβουλία του Ευάγγελου Αβέρωφ. Εδώ παράγονται έξι τύποι τυριών, δηλαδή rezzana, μετσοβόνε, μετσοβέλα, γελαδίσιο, γραβιέρα και γιδίσιο (σεβρ).
Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι τα πρώτα τρία προέκυψαν μετά από μαθητεία νεαρών κατοίκων του Μετσόβου σε παραδοσιακά τυροκομεία της Ιταλίας. Στα τον κρασιού, επίσης το όνομα Αβέρωφ ξεχωρίζει στο Μέτσοβο, αφού στο οινοποιείο κατώγι Αβέρωφ (τηλ. 26560-42505, katogiaverotLgr) παράγονται λευκά, κόκκινα, ροζέ κρασιά από ελληνικές και ξένες ποικιλίες, όπως είναι το Ξινόμαυρο και η Νεγκόσκα.
Προσφέρεται ξενάγηση στα κελάρια, αλλά και οινογνωσία. H πιο φημισμένη οινοπαραγωγός περιοχή των Ιωαννίνων, όμως, είναι η Ζίτσα, ένα χωριό Χτισμένο σε υψόμετρο 680 μ., με την αμπελουργική ζώνη ΠΟΠ Ζίτσα, όπου καλλιεργείται η ποικιλία Ντεμπίνα. Περάστε από το οινοποιείο Zoinos (τηλ. 26510-66055, zoinos. gr) και από το κτήμα Γκλίναβος (τηλ. 26580-22212, glinavos.gr).
H περιφερειακή ενότητα Ιωαννίνων έχει εξαιρετικούς αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία, που λειτουργούν σαν θησαυροφυλάκια της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής. H αρχαία Δωδώνη (τηλ. 26510-82287), που απέχει 22 χλμ. από τα Γιάννενα, υπήρξε λατρευτικό κέντρο του Δία και της Διώνης και το αρχαιότερο μαντείο του ελλαδικού χώρου, από το 2.600 π.Χ.
Αρχικά το μαντείο ήταν υπαίθριο, με μια βελανιδιά γύρω από την οποία τοποθετούνταν χάλκινοι λέβητες πάνω σε τρίποδες. Οι ήχοι από τους λέβητες, μαζί με τα θροΐσματα των φύλλων και τα κελαηδίσματα των πουλιών ήταν οι χρησμοί τους οποίους ερμήνευαν οι ιερείς και οι ιέρειες. Στην πορεία του χρόνου, στο μαντείο κατασκευάστηκαν ιερές οικίες και ναοί.
Στον σημερινό αρχαιολογικό χώρο ένα από τα ωραιότερα μνημεία είναι το αρχαίο θέατρο της Δωδώνης, του 3ου αιώνα π.Χ., το μεγαλύτερο της εποχής του, με χωρητικότητα 18.000 θεατών. Στα Ιωάννινα θα βρείτε μερικά εξαιρετικά μουσεία της περιφέρειας, όπως είναι το Μουσείο Αργυροτεχνίας (τηλ. 26510-64065, piop.gr), μέσα στο Κάστρο των Ιωαννίνων, όπου παρουσιάζεται η ηπειρώτικη αργυροτεχνία και οι τεχνικές διακόσμησης, μέσα από κείμενα, βίντεο και πολυμεσικές εφαρμογές.
Στο Νησί των Ιωαννίνων υπέροχες είναι οι μονές του Αγίου Νικολάου των Φιλανθρωπηνών και του Αγίου Παντελεήμονα, όπως και το Μουσείο Αλή Πασά και Επαναστατικής περιόδου (τηλ. 26510-81791), όπου εκτίθεται η αυθεντική φορεσιά της γυναίκας του Αλή Πασά, Βασιλικής.
Αξίζει μια επίσκεψη στο Λαογραφικό Μουσείο Μετσόβου (τηλ. 26560-41084, metsovomuseum.gr), που φιλοξενείται στο Αρχοντικό Τοσίτσα, όπως και στην πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ (τηλ. 26560-41210, averoffmuseum.gr), επίσης στο Μέτσοβο, με έργα Ελλήνων καλλιτεχνών του 19ου και του 20ου αιώνα (Λύτρα, Γύζη, Χατζηκυριάκου-Γκίκα).
Στην περιοχή του Μπιζανίου βρίσκεται το Μουσείο Ελληνικής Ιστορίας (Κέρινων ομοιωμάτων) Παύλου Βρέλλη (τηλ. 26510-92128, vrellis.gr), με ομοιώματα από ηγετικές φυσιογνωμίες της Επανάστασης και του Αγώνα, αλλά και από τις περήφανες γυναίκες της Πίνδου. Στις ανατολικές όχθες της Παμβώτιδας βρίσκεται n μονή Ντουραχάνης (τηλ. 26510-52247, dourachani.gr), αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.
Σύμφωνα με μια διαδεδομένη εκδοχή, ο μπέης της Ρούμελης Ντουραχάν Μπεηλέρ πέρασε ένα βράδυ με τους άντρες του πάνω στην παγωμένη λίμνη πιστεύοντάς ότι είναι πεδιάδα. Καθώς δεν έπαθαν το παραμικρό, θεώρησαν ότι επρόκειτο για θαύμα της Παναγίας και έτσι ίδρυσαν το μοναστήρι προκειμένου να την τιμήσουν.
