Καρπενησιώτης, Τανρωπός, Κρικελλοπόταμος, Τρικεριώτης, Αγραφιώτης, Αχελώος, Ευρυτανικά Άγραφα, Τυμφρηστός, Χελιδόνα και Καλιακούδα συνθέτουν τη γεωμορφολογία της Ευρυτανίας, ενός τόπου με γνήσια ορεινή ομορφιά, εντυπωσιακά φαράγγια, απόκρημνες βουνοπλαγιές, πηγές, καταρράκτες και υδάτινα περάσματα. Εδώ φωλιάζουν πετρόχτιστα ορεινά χωριά, εκ των οποίων πολλά είναι και αρκετά ανεπτυγμένα τουριστικά.
Οι λάτρεις του χιονιού επισκεφθείτε το χιονοδρομικό κέντρο Βελουχίου-Καρπενησίου, ενώ όσοι αγαπάτε την παράδοση αξίζει να βρεθείτε στο Μεγάλο Χωριό στη διάρκεια του Δωδεκαημέρου. Εδώ αναβιώνει το έθιμο των Καλημεράδων, με παρέες νέων ανδρών να λένε τα κάλαντα το βράδυ της παραμονής των Φώτων
ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ ΚΑΙ ΧΩΡΙΑ
Πρωτεύουσα της Ευρυτανίας είναι το Καρπενήσι. Η κωμόπολη είναι χτισμένη σε υψόμετρο 960 μ. στις νότιες πλαγιές του Τυμφρηστού και πιθανώς να δημιουργήθηκε κατά τα οθωμανικά χρόνια, με την ένωση πέντε συνοικισμών. Τον 17ο αιώνα ο Ευγένιος Γιαννούλης ο Αιτωλός ίδρυσε τη Σχολή Ανωτέρων Γραμμάτων, ενώ σημαντική ήταν η συμβολή του Καρπενησίου την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης.
Η σημερινή πόλη είναι εμπορικό κέντρο της Ευρυτανίας, με ξενώνες, καφέ και ταβερνάκια. Εδώ βρίσκεται και το Κέντρο Ιστορίας Πολιτισμού Ευρυτανίας (τηλ. 22370-80217, kipe.gr), όπου θα πάρετε ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την ιστορία του τόπου. Από τους πιο διάσημους τουριστικούς προορισμούςτης Ευρυτανίας είναι το Μεγάλο Χωριό, στις βορειοδυτικές πλαγιές της Καλιακούδας, μέσα σε υπέροχο φυσικό τοπίο.
Με πετρόχτιστα αρχοντικά και πλακόστρωτα καλντερίμια, το χωριό φημίζεται για τις ταβέρνες, τα καφέ και τα γλυκοπωλεία του, αλλά περισσότερο απ' όλα για τη θέα στις κορυφές της Χελιδόνας. Όμορφο είναι το ρολόι-καμπαναριό στην πλατεία τον χωριού, η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, όπως και το μονοπάτι του Μυλοκάλανου, μια πυκνόφυτη διαδρομή με ξύλινα γεφύρια που καταλήγει στη θέση Κεφαλόβρυσο.
Αξίζει επίσης μια βόλτα μέχρι τον συνοικισμό Γάβρο, μετα πλατάνια και τα τρεχούμενα νερά. Ιδιαίτερος προορισμός της Ευρυτανίας είναι και το Παλαιό Μικρό Χωριό, στις πλαγιές της Χελιδόνας, με θέα στην κοιλάδα του Καρπενησιώτη. Τα παραδοσιακά πετρόχτιστα αρχοντικά που κατασκεύασαν Ηπειρώτες μάστορες υπέστησαν σοβαρές καταστροφές λόγω κατολίσθησης, τη δεκαετία του '60 και γι' αυτό δημιουργήθηκε το Νέο Μικρό Χωριό, σε απόσταση 2,5 χλμ.
Φημισμένο ορεινό χωριό της Ευρυτανίας είναι και ο Προυσός, Χτισμένος σε υψόμετρο 860 μ., σε κατάφυτο τοπίο. Το σημαντικότερο αξιοθέατο του Προυσού είναι το μοναστήρι της Παναγίας της Προυσιώτισσας, ένα από τα γνωστότερα προσκυνήματα της Ελλάδας, με πλήθος επισκεπτών. Είναι χτισμένο σε απόκρημνη τοποθεσία, στο βόρειο άκρο του οικισμού.
Η παράδοση θέλει τη μονή να ιδρύεται τον 9ο αιώνα μ.Χ. από τους μοναχούς Διονύσιο και Τιμόθεο, οι οποίοι έφεραν μαζί τους από την Προύσα την εικόνα της Παναγίας. Στα χρόνια της οθωμανικής κατοχής η μονή καταστράφηκε και λεηλατήθηκε πολλές φορές, ενώ στη διάρκεια της Κατοχής πυρπολήθηκε και από τους Γερμανούς. Υπάρχουν κι άλλα όμορφα ορεινά και ημιορεινά χωριά στην Ευρυτανία. Σε υψόμετρο 1.000 μ. βρίσκεται η Δομνίστα, με την πανέμορφη πλατεία με τα πλατάνια και τα παραδοσιακά καφενεία. Ιστορικό χωριό είναι οι Κορυσχάδες, σε υψόμετρο 940 μ.
Στο σχολείο των Κορυσχάδων, τον Μάιο του 1944, συνήλθε το Εθνικό Συμβούλιο της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ), στο οποίο συμμετείχαν οι αντιπρόσωποι που αναδείχθηκαν κατά τις εκλογές που διενήργησε η Κυβέρνηση του Βουνού, την άνοιξη του '44. Εδώ στεγάζεται σήμερα το Μουσείο Εθνικός Αντίστασης Κορυσχάδων (τηλ. 223 70-24996).
Ήσυχο χωριό είναι τα Φιδάκια, με πέτρινα κτίσματα και καλντερίμια, χτισμένο σε χαμηλό λόφο, από την κορυφή τον οποίου προβάλλει η λίμνη Κρεμαστών. Τρία χωριά της Ευρυτανίας που, επίσης, αξίζει να βάλετε στο πρόγραμμα είναι το αμφιθεατρικά Χτισμένο Βούτυρο, το Κρίκελλο, κοντά στον Κρικελλοπόταμο και το Νόστιμο, σε κατάφυτη πλαγιά.
ΦΥΣΗ, ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Γνωρίστε την πλούσια φύση της Ευρυτανίας μέσα από δραστηριότητες, όπως είναι η πεζοπορία, n ιππασία, το ράφτινγκ, το canyoning και το river trekking (πληροφορίες στο trekking.gr). Σημειώστε ότι ο χειμώνας στην περιοχή συχνά είναι αρκετά βαρύς, επομένως κάθε δραστηριότητα έχει την εποχή της.
Αν αγαπάτε τη γαστρονομία, περάστε από το Αλλαντοποιείο Στρεμμένου (τηλ. 22370-808 10, stremenos.com), που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1992, στις όχθες του Προυσιώτη, στις πλαγιές του Παναιτωλικού όρους και παράγει εκλεκτά αλλαντικά, όπως είναι το προσούτο, η λόνζα και το σαλάμι αέρος μαύρου χοίρου. Η περιοχή της Ευρυτανίας έχει παράδοση και στην τυροκομία. Αξίζει να δοκιμάσετε παραδοσιακό βαρελίσιο τυρί Καρπενησίου και τσαλαφούτι.
Ανακαλύψτε ένα όμορφο πολιτιστικό κύτταρο όπου διαφυλάσσονται η ιστορία και οι παραδόσεις της περιοχής. Πρόκειται για το Λαογραφικό Μουσείο του Μεγάλου Χωριού (τηλ. 22370-41502), όπου φιλοξενείται μία έκθεση για τα παραδοσιακά επαγγέλματα και τον τρόπο ζωής σε παλαιότερες εποχές. Ανάμεσα στα εκθέματα συμπεριλαμβάνονται αγροτικά εργαλεία, παραδοσιακές στολές, ιστορικά έγγραφα, σπάνιες φωτογραφίες και πάμπολλες εκδόσεις.
