Η μονή είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου και θεωρείται από τα πιo ιστορικά μοναστήρια της Ελλάδας. Ιδρύθηκε το 1077 από τον Όσιο Αρσένιο Βαρνακοβίτη, είχε σημαντική θρησκευτική σημασία και κέρδισε τον τίτλο «Αγία Λαύρα της Ρούμελης». Χτισμένο στην κορυφή ενός λόφου στα Βαρδούσια 'Ορη, περιτριγυρίζεται από πυκνά δάση βελανιδιάς και καστανιάς με εκπληκτική θέα.
Το μοναστήρι φιλοξενούσε κάποτε τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Βαρνάκοβας, γνωστή για την ορατή ρωγμή στο πρόσωπο της Παναγίας, η οποία πιστεύεται ότι προήλθε από τοπικό σεισμό το 1940. 'Εχει χτυπηθεί από πολλές καταστροφές, με πιο πρόσφατες τις πυρκαγιές του 2017 και του 2020. Αυτό τον καιρό γίνονται μεγάλες προσπάθειες για την αποκατάσταση του μοναστηριού και του περίφημου Καθολικού του.
