H γεωλογική ιστορία της είναι μεγάλη, με το σπήλαιο Φράγχθι που πρωτοκατοικήθηκε στην Ανώτερη Παλαιολιθική περίοδο (28000 π.Χ.) και τις δολίνες Μεγάλη και Μικρή Σπηλιά έξω από το χωριό Δίδυμα. H κληρονομιά των Αρβανιτών που εγκαταστάθηκαν στην Αργολίδα είναι επίσης σημαντική.
Θα το αντιληφθείτε από την ντοπιολαλιά, τα τοπωνύμια, αλλά και τα πιάτα της τοπικής κουζίνας, όπως είναι οι γκόγκες, ένα αρβανίτικο ζυμαρικό που σερβίρεται με βούτυρο και μυζήθρα. Στον χώρο των γραμμάτων η Αργολίδα έχει βάλει και αυτή το λιθαράκι τις, αφού από το Ναύπλιο κατάγονταν δύο μεγάλα παιδιά της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας, ο συγγραφέας Άγγελος Τερζάκης και ο ποιητής Νίκος Καρούζος.
ΔΥΟ ΠΟΛΕΙΣ-ΥΠΑΙΘΡΙΑ ΜΟΥΣΕΙΑ
Η πόλη του Ναυπλίου, στο νοτιοανατολικό άκρο του Αργολικού κάμπου, περιλαμβάνει μνημεία που συνθέτουν έναν αρχαιολογικό χώρο διαφορετικό από τους περισσότερους, και αυτό γιατί είναι ζωντανός και κατοικημένος.
Το Κάστρο της Ακροναυπλίας, το ενετικό φρούριο Παλαμήδι με τους οκτώ προμαχώνες και τον ναό του Αγίου Ανδρέα, το φρούριο Μπούρτζι στην είσοδο του λιμανιού, οι ενετικές οχυρώσεις, τα οθωμανικά και νεοκλασικά κτίρια της παλιάς πόλης αποτελούν ψηφίδες του μωσαϊκού του Ναυπλίου, που θεωρείται, και όχι άδικα, μία από τις ωραιότερες και πιο καλοδιατηρημένες πόλεις της Ελλάδας.
Με μια βόλτα στα στενά του, θα καταλάβετε ότι η ιστορία του νεότερου ελληνικού κράτους είναι γραμμένη στους δρόμους και στα τοπόσημά του: στην πλατεία Συντάγματος και την πλατεία Τριών Ναυάρχων με το μνημείο του Δημητρίου Υψηλάντη, στο παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης όπου παρουσιάζονται πίνακες με ιστορική θεματολογία από τον Αγώνα του '21, στο υπαίθριο Λιοντάρι των Βαυαρών, σκαλισμένο επάνω στον βράχο. Μικρή πόλη, μεγάλη ιστορία.
Το Άργος είναι μια από τις πιο ιστορικές πόλεις της Ευρώπης, σημείο αναφοράς στην αρχαία ελληνική γραμματεία, στα ομηρικά έπη και στη μυθολογία. Ταξιδιωτικά ανήκει στην κατηγορία των προορισμών όπου τα απομεινάρια του χθες μπλέκονται με τη ζωή του σήμερα. Στον λόφο του προφήτη Ηλία (Ασπίδα), λίγο έξω από τα όρια της πόλης, αποκαλύφθηκαν ίχνη κατοίκησης από τη Νεολιθική και τη Μέση Εποχή του Χαλκού.
Στα μυκηναϊκά, γεωμετρικά και αρχαϊκά χρόνια το Άργος αναπτύχθηκε και εξελίχθηκε σε σημαντική δύναμη του ελλαδικού χώρου. Σήμερα, τα απομεινάρια του μνημειώδους κάστρου και του ιερού του Λυκείου Απόλλωνα, η ανάγλυφη παράσταση με τον έφιππο άντρα λαξευμένη στον βράχο, το αρχαίο θέατρο και η ρωμαϊκή αγορά πιστοποιούν τη διαχρονική σημασία του Άργους.
'Εξω από την πόλη βρίσκονται τα υπολείμματα του Ηραίου, όπου λατρευόταν η Θεά Αργεία, όπως αποκαλούσε την Ήρα ο 'Ομηρος. Η Αργολίδα, σήμερα, μπορεί να περηφανεύεται ότι διαθέτει δύο από τα τέσσερα ελληνικά μνημεία UNESCO που βρίσκονται στην Πελοπόννησο: το ιερό του Ασκληπιού στην Επίδαυρο και τους αρχαιολογικούς χώρους Μυκηνών-Τίρυνθας. Για πληροφορίες, επικοινωνήστε με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας στο τηλ. 27520-27502.
Η Επίδαυρος ήταν ο σπουδαιότερος τόπος λατρείας του Ασκληπιού, του θεού τnς ιατρικής, που ήταν γιος του Απόλλωνα και της Κορωνίδας. Η πόλη βρισκόταν στη σημερινή Παλαιά ή Αρχαία Επίδαυρο, ενώ το ιερό της στο σημερινό Λυγουριό. Το ιερό άκμασε από τον 5ο αιώνα π.Χ. μέχρι το 86 π.Χ., όταν λεηλατήθηκε από τον Σύλλα.
Βίωσε μια νέα άνθηση τον 2ο αιώνα μ.Χ., έπειτα από δωρεές τον Ρωμαίου συγκλητικού Αντωνίνου, έως την απαγόρευση της λειτουργίας των ιερών από τον Θεοδόσιο Β' το 426 μ.Χ. Σήμερα ο αρχαιολογικός χώρος του Ασκληπιείου περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το αρχαίο Θέατρο, τη Θόλο ή Θυμέλη, το Στάδιο, υπολείμματα των Λουτρών και του Τελετουργικού Εστιατορίου.
Οι Μυκήνες και η Τίρυνθα, που απέχουν μεταξύ τους 18 χλμ., είναι ακόμα ένας αρχαιολογικός θησαυρός της Αργολίδας, αφού πρόκειται για τις δύο μεγαλύτερες πόλεις του μυκηνάϊκού πολιτισμού. Οι Μυκήνες ήταν το σπουδαιότερο ανακτορικό κέντρο της εποχής, έδρα του μυθικού βασιλιά Αγαμέμνονα. Τον μύθο τους συντηρούν σήμερα τα κυκλώπεια τεixη, η Πύλη των Λεόντων και οι εντυπωσιακοί θολωτοί τάφοι.
Η Τίρυνθα ήταν σημαντικό αστικό κέντρο της Αργολίδας, όπου σήμερα επιβιώνουν υπολείμματα των τειχών και κάποιων οικοδομημάτων. Άγνωστο στο ευρύ κοινό κι όμως σημαντικό μυκηναϊκό κέντρο της Αργολίδας ήταν και η Μιδέα, 15 χλμ. ανατολικά του Άργους. Πρόκειται για την ψηλότερη μυκηναϊκή ακρόπολη, χτισμένη σε υψόμετρο 270 μ. η οποία ορίζεται από κυκλώπειο τείχος μήκους 450 μ. και άκμασε τον 13ο αιώνα π.Χ.
Στο παραθαλάσσιο μέτωπο της Αργολίδας, λίγο έξω από το Τολό, βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος της Ασίνης, με την ελληνιστική ακρόπολη με τον μεγάλο πύργο και τη μυκηναϊκή νεκρόπολη τnς Μπαρμπούνας.
Οι πρώτες έρευνες της αρχαίας Ασίνης πραγματοποιήθηκαν από τη Σουηδική Αρχαιολογική Αποστολή κατά τον Μεσοπόλεμο και συνεχίστηκαν τη δεκαετία του '70 από την Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία και το Σουηδικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο. Νοτιοδυτικά του Άργους, στα όρια του οικισμού Ελληνικό, βρίσκεται η λεγόμενη πυραμίδα του Ελληνικού, ένα μικρό οχυρό του 4ου αιώνα π.Χ. με πυργοειδές σχήμα και την κύρια είσοδο να εποπτεύει τον Αργολικό κόλπο.
