Το Μοσχοφίλερο-μαζί με το Ασύρτικο, το Αγιωργίτικο και το Ξινόμαυρο-εντάσσεται στο τετράπτυχο των ελληνικών τοποποικιλιών, των ποικιλιών σταφυλιού δηλαδή που αποτελούν τους «εθνικούς μας πρεσβευτές» στην παγκόσμια αγορά. Κριτήριο για την επιλογή τους ήταν οι δυνατότητες παραγωγής ποιοτικών κρασιών με ιδιαίτερη προσωπικότητα και n σύνδεσή τους με μια συγκεκριμένη ζώνη καλλιέργειας.
Πολύ παλιά ποικιλία της Αρκαδίας-κάποιοι μελετητές μάλιστα τη συνδέουν με την «καπνείαν άμπελον» του Θεόφραστου-, ανήκει στη μεγάλη οικογένεια που είναι γνωστή ως Φιλέρια. Τα διάφορα Φιλέρια είναι διαδεδομένα σε ολόκληρη τη νοτιοδυτική Πελοπόννησο-και όχιμόνο-, καταγράφονται δε τόσο σε λαϊκά ποιήματα του 17ου αιώνα όσο και σε αμπελογραφίες του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Βέβαια, οι σύγχρονες μοριακές μέθοδοι έδειξαν ότι ορισμένα μέλη αυτής της οικογένειας συγγενεύουν περισσότερο ή λιγότερο μεταξύ τους και άλλα είναι μάλλον άσχετα.
Από όλα, όμως, μόνο το Μοσχοφίλερο (και το «αδελφάκι», το Μαυροφίλερο) έχει τον έντονα μοσχάτο χαρακτήρα που το κάνει δημοφιλές. Πρόκειται για έγχρωμη ποικιλία, ροζέ θα μπορούσε να την περιγράψει κανείς, ή ακριβέστερα γκριζορόδινη, που αποδίδει πλήρως το αρωματικό δυναμικό της στις ιδιαίτερες εδαφολογικές και κλιματικές συνθήκες του οροπεδίου της Μαντινείας. Πολύ όψιμη, με υψηλή οξύτητα και σχετικά χαμηλό αλκοόλ, αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της αναγνωρισμένης από το 1971 Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης Μαντίνεια (ναι, παιδιά, Μαντίνεια είναι, όχι Μαντινεία), που καλύπτει λευκά κρασιά, τόσο ήσυχα άσο και αφρώδη.
Σε αυτή συμμετέχει υποχρεωτικά με ποσοστό τουλάχιστον 85%, ενώ το υπόλοιπο μπορεί να καλύπτεται από Ασπρούδες, με κυριότερη τη Γλυκεθήθρα, αν και η τάση βαδίζει προς καθαρόαιμα Μοσχοφίλερα. Συνολικά, καταγράφονται, με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, 11.821 στρέμματα φυτεμένα με Μοσχοφίλερο, από τα οποία πάνω από τα 8.500 βρίσκονται στη ζώνη ΠΟΠ.
Φυσικά, ως έγχρωμη ποικιλία, μπορεί επίσης να δώσει ροζέ κρασιά, ακόμα και ελαφρά κόκκινα, που όμως δεν καλύπτονται από την ΠΟΠ. Τις δυνατότητες της ποικιλίας για την παραγωγή αφρωδών κρασιών αξιοποίησαν ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου πρωτοπόροι επιχειρηματίες της περιοχής, με πολύ καλά αποτελέσματα. Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή του Ανδρέα Καμπά στη διάδοση των ξηρών κρασιών της, με την εγκατάσταση οινοποιείου το 1928 και τις πρώτες εμφιαλώσεις με την ένδειξη Μαντίνεια, πολύ προτού αναγνωριστεί η Ονομασία Προέλευσης.
Στα χρόνια μας, πιστεύω ότι η περιοχή χρωστάει χάρη για την εμπορική ανάδειξή της στον αξέχαστο Κωνσταντίνο Αντωνόπουλο, που με το ξεκίνημα της δεκαετίας του '90 παρουσίασε τα Ορεινά Κτήματα, αλλά και στον Γιάννη Τσέλεπο και την οικογένεια Σπυρόπουλου, που ακολούθησαν.
Αν και παλιότεροι και νεότεροι οινοποιοί εξερευνούν διαρκώς τα όρια της ποικιλίας δημιουργώντας νέες και κάποτε απρόσμενες εκφράσεις της, σε γενικές γραμμές από μια φιάλη Μοσχοφίλερου περιμένουμε ισχυρή αρωματική παρουσία, με πρωταγωνιστές, κατά κανόνα, τα άνθη και τα εσπεριδοειδή, τονισμένη οξύτητα και μέτριο σώμα. Αυτά τα χαρακτηριστικά το κάνουν καλό σύντροφο για πράσινες σαλάτες, πίτες με μυριστικά χόρτα, αρωματικά πιάτα με λεμονάτες σάλτσες, αλλά και αρκετά πιάτα της ινδικής ή της κινέζικης κουζίνας.
Πολύ παλιά ποικιλία της Αρκαδίας-κάποιοι μελετητές μάλιστα τη συνδέουν με την «καπνείαν άμπελον» του Θεόφραστου-, ανήκει στη μεγάλη οικογένεια που είναι γνωστή ως Φιλέρια. Τα διάφορα Φιλέρια είναι διαδεδομένα σε ολόκληρη τη νοτιοδυτική Πελοπόννησο-και όχιμόνο-, καταγράφονται δε τόσο σε λαϊκά ποιήματα του 17ου αιώνα όσο και σε αμπελογραφίες του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Βέβαια, οι σύγχρονες μοριακές μέθοδοι έδειξαν ότι ορισμένα μέλη αυτής της οικογένειας συγγενεύουν περισσότερο ή λιγότερο μεταξύ τους και άλλα είναι μάλλον άσχετα.
Από όλα, όμως, μόνο το Μοσχοφίλερο (και το «αδελφάκι», το Μαυροφίλερο) έχει τον έντονα μοσχάτο χαρακτήρα που το κάνει δημοφιλές. Πρόκειται για έγχρωμη ποικιλία, ροζέ θα μπορούσε να την περιγράψει κανείς, ή ακριβέστερα γκριζορόδινη, που αποδίδει πλήρως το αρωματικό δυναμικό της στις ιδιαίτερες εδαφολογικές και κλιματικές συνθήκες του οροπεδίου της Μαντινείας. Πολύ όψιμη, με υψηλή οξύτητα και σχετικά χαμηλό αλκοόλ, αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της αναγνωρισμένης από το 1971 Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης Μαντίνεια (ναι, παιδιά, Μαντίνεια είναι, όχι Μαντινεία), που καλύπτει λευκά κρασιά, τόσο ήσυχα άσο και αφρώδη.
Σε αυτή συμμετέχει υποχρεωτικά με ποσοστό τουλάχιστον 85%, ενώ το υπόλοιπο μπορεί να καλύπτεται από Ασπρούδες, με κυριότερη τη Γλυκεθήθρα, αν και η τάση βαδίζει προς καθαρόαιμα Μοσχοφίλερα. Συνολικά, καταγράφονται, με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, 11.821 στρέμματα φυτεμένα με Μοσχοφίλερο, από τα οποία πάνω από τα 8.500 βρίσκονται στη ζώνη ΠΟΠ.
Φυσικά, ως έγχρωμη ποικιλία, μπορεί επίσης να δώσει ροζέ κρασιά, ακόμα και ελαφρά κόκκινα, που όμως δεν καλύπτονται από την ΠΟΠ. Τις δυνατότητες της ποικιλίας για την παραγωγή αφρωδών κρασιών αξιοποίησαν ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου πρωτοπόροι επιχειρηματίες της περιοχής, με πολύ καλά αποτελέσματα. Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή του Ανδρέα Καμπά στη διάδοση των ξηρών κρασιών της, με την εγκατάσταση οινοποιείου το 1928 και τις πρώτες εμφιαλώσεις με την ένδειξη Μαντίνεια, πολύ προτού αναγνωριστεί η Ονομασία Προέλευσης.
Στα χρόνια μας, πιστεύω ότι η περιοχή χρωστάει χάρη για την εμπορική ανάδειξή της στον αξέχαστο Κωνσταντίνο Αντωνόπουλο, που με το ξεκίνημα της δεκαετίας του '90 παρουσίασε τα Ορεινά Κτήματα, αλλά και στον Γιάννη Τσέλεπο και την οικογένεια Σπυρόπουλου, που ακολούθησαν.
Αν και παλιότεροι και νεότεροι οινοποιοί εξερευνούν διαρκώς τα όρια της ποικιλίας δημιουργώντας νέες και κάποτε απρόσμενες εκφράσεις της, σε γενικές γραμμές από μια φιάλη Μοσχοφίλερου περιμένουμε ισχυρή αρωματική παρουσία, με πρωταγωνιστές, κατά κανόνα, τα άνθη και τα εσπεριδοειδή, τονισμένη οξύτητα και μέτριο σώμα. Αυτά τα χαρακτηριστικά το κάνουν καλό σύντροφο για πράσινες σαλάτες, πίτες με μυριστικά χόρτα, αρωματικά πιάτα με λεμονάτες σάλτσες, αλλά και αρκετά πιάτα της ινδικής ή της κινέζικης κουζίνας.
