14.6.25

Πασχαλιά

Η πρώιμη ανθοφορία της αμυγδαλιάς προαναγγέλλει, συμφωνούμε όλοι, τον ερχομό της άνοιξης, μόνο όμως όταν τα κλωνάρια της πασχαλιάς (Syringa vulgaris) γεμίσουν με τα ευωδιαστά λουλούδια της, επισφραγίζεται η έλευσή της. Η ευωδιά που σκορπούν ολόγυρα οι εντυπωσιακά μεγάλες, κωνικές ταξιανθίες μάς ευφραίνει με την ηδύτητά της, ενώ η χρωματική αντίθεση ανάμεσα στα βαθυπράσινα καρδιόσχημα φύλλα και τα ροδοϊώδη λουλούδια σκλαβώνει το βλέμμα.

Δεν κρατάει περισσότερο από μήνα η ανοιξιάτικη έκρηξη της πασχαλιάς, είναι τέτοια όμως η συγκίνηση που προκαλεί, ώστε παραδοσιακά να συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πιο αγαπημένα φυτά του λαού μας. Γι' αυτό και σπάνια μόνο συναντάμε στη χώρα μας ποικιλίες πασχαλιάς με κυανή ή λευκή ανθοφορία, οι οποίες σε άλλους τόπους είναι αρκετά διαδεδομένες.

Ούτε μας αρέσει να τη διαμορφώνουμε, με τα κατάλληλα κλαδέματα, σε δεντράκι, κατά κανόνα στους κήπους μας επικρατεί σε μορφή θάμνου που σε ύφος σπάνια ξεπερνά τα τρία μέτρα. Μοιάζει δηλαδή αρκετά με την άγρια πασχαλιά, που στη χώρα μας συναντάμε αυτοφυή σε μεγάλα υψόμετρα της Μακεδονίας και της Θράκης, και γι' αυτό άλλωστε αντέχει στις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.

Σήμερα, η πασχαλιά καλλιεργείται ως γρήγορης ανάπτυξης καλλωπιστικό φυτό σε πολλές περιοχές του πλανήτη, δημοφιλέστατη βεβαίως είναι κυρίως στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Η διαδρομή της ξεκίνησε πριν από περίπου πέντε αιώνες, όταν μεταφυτεύτηκε από κάποιο ορεινό ξέφωτο των Βαλκανίων στους ανακτορικούς κήπους της Κωνσταντινούπολης.

Ο Φλαμανδός διπλωμάτης και βοτανολόγος Ογκιέρ Γκισλέν ντε Μπουσμπέκ ζήτησε από τον σουλτάνο Σουλεϊμάν A' την άδεια να μεταφέρει μερικές πασχαλιές στη Βιέννη και εκείνος, παραδόξως, συναίνεσε. Γεγονός σχεδόν απίστευτο, αν αναλογιστούμε ότι μόλις λίγες δεκαετίες νωρίτερα το οθωμανικό ασκέρι του, με αρχηγό τον ίδιο, ηττήθηκε από τους συγκριτικά ολιγάριθμους υπερασπιστές της αυστριακής πρωτεύουσας και αναγκάστηκε να λύσει την πολιορκία της.

Βέβαιο πάντως είναι πως η πασχαλιά σαγήνευσε διαμιάς τους Ευρωπαίους προύχοντες και μέσα σε λίγες δεκαετίες ευδοκιμούσε σε βασιλικούς και μοναστηριακούς κήπους πολλών χωρών. Είχε μάλιστα την τιμή να βαφτιστεί επιστημονικώς από τον «πατέρα της ταξινομικής Κάρολο Αινναίο, ο οποίος, επειδή οι βλαστοί της μοιάζουν κούφιοι, θυμήθηκε το αγαπημένο μουσικό όργανο του Πάνα που οι βοσκοί έφτιαχναν από κομμένα καλάμια και ονόμασε το γένος της Syringa.

Το δημώδες ελληνικό όνομά της οφείλεται, όπως εύκολα μαντεύει κανείς, στον απαράλειπτο συντονισμό της ανθοφορίας της με τη γιορτή του Πάσχα. Στην κηπουρική προτείνεται η φύτευσή της κοντά σε παράθυρο, ώστε να μπορείτε να απολαμβάνετε το υπέροχο μοσχοβόλημά της, για όσο διαρκεί. Αρκεί βεβαίως να μη σας φέρνει πονοκέφαλο-έχω συναντήσει αρκετούς ανθρώπους που θεωρούν το άρωμά της υπερβολικά έντονο.

Θυμηθείτε επίσης πως καλό είναι να μην την αφήνετε χωρίς τη συντροφιά κάποιου αειθαλούς θάμνου, ιδιαίτερα αν φυτέψετε πολλές στη σειρά, επειδή νωρίς τον χειμώνα πέφτουν όλα τα φύλλα της και χάνει τα θέλγητρά της.

ΕΔΑΦΟΣ Μέσο
ΘΕΣΗ Ηλιόλουστη
ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΨΥΧΟΣ -30° C
ΠΟΤΙΣΜΑ Τακτικό
ΕΠΟΧΗ ΑΝΘΙΣΗΣ Απρίλιος-Ιούνιος