Προσωπικώς, εκτός από δύο είδη της αυτοφυούς βλάστησης (περικοκλάδα και κόνυζα), με τα οποία αναμετρώμαι σκληρά εδώ και χρόνια, αντιπάθεια αισθάνομαι μόνο για την πικροδάφνη (Nerium oleander). Ψάχτηκα αρκετά μέσα μου για τα αίτια τούτης της απέχθειας και έχω αποκλείσει το ενδεχόμενο να σχετίζεται με λόγους που μόνο η «ψυχανεμισμένη» φυτολογία θα πρότεινε.
Το πρόβλημά μου μαζί της είναι καθαρά αισθητικό, πρόκειται για έναν θάμνο που, λόγω της ανθεκτικότητάς του, φυτεύεται αθρόα σε νησίδες δρόμων, πεζοδρόμια πόλεων και σε κήπους οικιών, με σκοπό να κρυφτούν άσχημα σημεία τους. Επειδή όμως στον δημόσιο χώρο οι πικροδάφνες κατά κανόνα μένουν αφρόντιστες και απότιστες, σημαντικό τμήμα του φυλλώματός τους μαραίνεται και καλοκαιριάτικα μοιάζουν μαδημένες και θλιβερές.
Στα δε άνθη τους, τα οποία εμφανίζονται από τα μέσα της άνοιξης και διαρκούν μέχρι τις αρχές του φθινοπώρου, επικάθονται πεισματικά ρύποι και σκόνη, επιδεινώνοντας την εικόνα. Αν βάλετε επίσης κατά νου ότι είναι άοσμα, θα δικαιολογήσετε, πιστεύω, την προκατάληψη που τρέφω γι' αυτές. Έτρεφα, για να είμαι ακριβής, επειδή έμελλε πριν από λίγα χρόνια να αλλάξω γνώμη, χάρη σε μια επίσκεψη στον κήπο μιας Γερμανίδας που ζει μόνιμα σε ένα χωριουδάκι της Μεσσηνίας.
Το θέαμα από τις δεκάδες πικροδάφνες που καλλιεργεί στο χώμα αλλά και σε κομμένα στη μέση βαρέλια με ταρακούνησε γενναία. Η αγάπη που τρέφει γι' αυτές είναι μεγάλη, την είδα να τις λιπαίνει με δικής της επινόησης θρεπτικά ζουμιά και να καθαρίζει στοργικά τα φύλλα τους. Αποτέλεσμα όλων αυτών των φροντίδων είναι οι θεόρατοι, ύψους μέχρι και πέντε μέτρων, σκουροπράσινοι θάμνοι της να είναι κατάφορτοι από κόκκινα, ρόδινα, κίτρινα, πορτοκαλί και λευκά άνθη.
Όχι φύρδην φυσικά, κάθε ποικιλία από τις πολλές που διατηρεί έχει τη δική της χροιά, ενώ είδα επίσης κάποιες δίχρωμες. θαύμασα μάλιστα και κάποιες διπλανθείς, με λουλούδια μεγάλα σαν τριαντάφυλλα και, παραδόξως, εύοσμα. Μου αποκάλυψε δε ότι, επειδή πολλαπλασιάζονται εύκολα με μοσχεύματα, όταν επιστρέφει από ταξίδια στη Βόρεια Ευρώπη, εκεί όπου η πικροδάφνη λατρεύεται ως ένα μεσογειακό καλλωπιστικό που αντέχει αρκετά στο ψύχος, φέρνει μαζί της κάθε φορά αρκετά.
Έμαθα, τέλος, ότι οι ποικιλίες που κυκλοφορούν είναι πλέον περισσότερες από τριακόσιες, κάθε χρόνο δε αναπτύσσονται νέες, προς τέρψιν του ευρύτατου κύκλου των εκεί θαυμαστών τους. H φράση «κανένας προφήτης στον τόπο του» ισχύει λοιπόν απολύτως στην περίπτωση της ιθαγενούς στη Μεσόγειο πικροδάφνης. Στη χώρα μας τη συναντάμε να σχηματίζει πυκνούς πληθυσμούς σε όχθες ποταμών, χωρίς να είναι ιδιαίτερα επιλεκτική όσον αφορά τον τύπο του εδάφους και τα υψόμετρα που προτιμά.
Τα φύλλα της είναι πολύ πικρά, θεωρώ έτσι μάλλον απίθανο κάποιο μικρό παιδί ή κατοικίδιο να τα καταναλώσει από περιέργεια. Επειδή όμως περιέχουν τοξικές ουσίες και μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα υγείας, φρόνιμο είναι να προσέχουν όσοι τη φιλοξενούν στον κήπο τους και επίσης να μην καίνε τα κλαδιά της, γιατί εκλύονται τοξικές αναθυμιάσεις.
ΕΔΑΦΟΣ Χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις
ΘΕΣΗ Ηλιόλουστη
ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΨΥΧΟΣ -5 C
ΠΟΤΙΣΜΑ Μέτριο
ΕΠΟΧΗ ΑΝΘΙΣΗΣ Απρίλιος-Ιανουάριος
